Historia i patron

Pierwsze wzmianki o istnieniu szkoły w Rząsce przypadają na rok 1866, kiedy to nauczycielka Olga Fiszerowa wspomina, iż mieściła się ona w jednej izbie dworskiej. Dopiero w grudniu 1883 r. wybudowano budynek szkolny na tzw. Gaiku, do którego uczęszczały dzieci.

W 1915 r. w jednej z sal lekcyjnych tej szkoły urządzono kościół, gdzie odbywały się nabożeństwa. Szkoła w tym czasie była dla mieszkańców jedynym miejscem, gdzie można było się uczyć, modlić, była schronieniem w czasie I wojny światowej. Poziom organizacyjny w tym czasie obejmował trzy klasy.

W 1926 r. szkoła otrzymała od ówczesnego kuratora okręgu szkolnego krakowskiego orzeczenie Publicznej Szkoły Powszechnej i wyższy stopień organizacyjny.

Późniejsze wzmianki dotyczą siedmiu klas.

Zapiski z tych czasów zawierają wiele ciekawych i cennych informacji notowanych po zakończeniu każdego roku szkolnego. Wydarzenia te dotyczyły nie tylko życia szkoły, ale również wydarzeń historycznych. Opisywano jak przebiegało życie na wsi, co ważnego wydarzyło się, jakie choroby nękały ludzi, kto z ważnych osobistości – przedstawicieli narodu polskiego zmarł. Jest wzmianka o H. Sienkiewiczu, J. Bemie, J. Słowackim i innych.

Szkoła miała zaszczytne miejsce w życiu społeczeństwa. Była miejscem kultury ówczesnych czasów, odbywały się tam różne uroczystości np. w 1928 r. obchodzono 10 – lecie niepodległości Polski, na którą to akademię przyszli wszyscy mieszkańcy.

Z informacji zawartych w tej kronice można wyczytać również, że już wtedy grono nauczycielskie i kierownictwo współpracowało z matkami, ponieważ zorganizowano wieczorek św. Mikołaja, na którym dzieci przedstawiły swój program, a potem św. Mikołaj obdarował je podarunkami. Bez tej współpracy nie doszłoby do takiego spotkania.

Tak, jak obecnie jest to praktykowane, troszczono się o fundusze na dożywianie dzieci – otrzymywały one bułkę z masłem i kakao na mleku – 1930 r.

Rodzice starali się o naprawę sprzętu szkolnego – ławek, oraz dbali o teren wokół szkoły. Wygląd szkoły z zewnątrz przybierał na estetyce.

Zadziwiający jest fakt, że do tak małej szkoły, w której znajdowały się trzy sale lekcyjne, uczęszczało 172, a nawet 202 uczniów.

12 maja 1937 r. w szkole uczczono drugą rocznicę śmierci Marszałka Józefa Piłsudzkiego.

Z okresu okupacji odnotowano, że w miarę możliwości nauczyciele prowadzili bezinteresowną naukę. Karano nauczycieli za przechowywanie książek, nawet wywożono ich do obozu w Oświęcimiu.

Po okupacji w 1945 r. nauczyciele powrócili do swojej placówki, oczywiście bardzo zaniedbanej. Po wielu latach oddano dzieciom do użytku część drugiego budynku w celu zwiększenia liczby sal lekcyjnych.

Następny dyrektor, współpracując z komitetem rodzicielskimi (1954/55) czynił starania o poprawę bazy dydaktycznej i lokalowej. Wysiłki te odbywały się czynem społecznym, dopiero potem ustalono na tzw. Komitet rodzicielski i z tych funduszy pomagano szkole (wykonywano m.in. remonty).

W tym czasie szkoła promowała się również, biorąc udział w eliminacjach chóru szkolnego otrzymując I miejsce w powiecie i II w województwie. Rozkwitało również życie kulturalne, są wzmianki o wyjazdach dzieci do teatrów krakowskich.

W 1955 r. kierownik szkoły, pan Eugeniusz Sielski, wniósł po raz pierwszy pismo dotyczące konieczności budowy nowej szkoły. Starania o budowę nowej szkoły trwały bardzo długo.

W staraniach o budowę nowej szkoły brali udział nie tylko dyrektorzy na przestrzeni lat, ale również całe społeczeństwo Rząski. Był to okres, kiedy rodzice widzieli potrzebę budowy nowej szkoły.

Nowy budynek obecnej szkoły przekazano do użytku w roku szkolnym 1993/94, a w lutym 1994 r. odbyła się główna uroczystość otwarcia nowej placówki oświatowej. Na to wydarzenie mieszkańcy Rząski czekali kilkadziesiąt lat, więc w zorganizowaniu imprezy pomagali również członkowie Rady Sołeckiej, Sołtys.

 

 

PATRON SZKOŁY:  WANDA RUTKIEWICZ

  • Data urodzenia: 4 luty 1943 r.
  • Miejsce urodzenia:  Płungiany, Litwa
  • Data śmierci: 13 maja 1992
  • Miejsce śmierci: Kangchenjunga, Himalaje
  • Największe osiągnięcia: wejście na osiem ośmiotysięczników, co jest światowym rekordem kobiecym

Wanda Rutkiewicz, z domu Błaszkiewicz, urodziła się w niewielkiej miejscowości Płungiany na Litwie 4 lutego 1943 roku. Był to rodzinny majątek jej dziadków, zagrabiony po powstaniu styczniowym przez Rosjan.

Po zakończeniu II wojny światowej znalazła się wraz z rodziną w Polsce. Najpierw trafili do Łańcuta, a następnie do Wrocławia, gdzie zamieszkali i gdzie Wanda spędziła swoje lata nauki szkolnej. Ukończone na Politechnice Wrocławskiej studia dały jej w roku 1965 tytuł magistra inżyniera elektroniki. Rozpoczęła pracę w Instytucie Automatyki Systemów Energetycznych, ale po kilku latach przeniosła się do Warszawy, gdzie pracowała w Instytucie Maszyn Matematycznych.  

Nie od razu jej zainteresowania poszły w kierunku gór. Ze sportem była związana od najmłodszych lat, ale jej ukochaną dyscypliną stała się siatkówka. Grała w I-ligowej drużynie, a nawet miała zostać zawodniczką reprezentacji Polski. Poza tym biegała, pchała kulą, skakała wzwyż i rzucała dyskiem i oszczepem.    

Jej pierwsze kontakty ze wspinaczką zaczęły się w podjeleniogórskich Sokolikach. Była wtedy członkiem wrocławskiego Klubu Wysokogórskiego. W 1962 roku ukończyła kurs Szkoły Taternictwa na Hali Gąsienicowej i od tej pory rozpoczęła się jej przygoda z Tatrami, no i konsekwentnie z górami coraz wyższymi. W Tatrach przeszła wiele trudnych dróg, między innym Wariant „R” na Mnichu, czy direttissimę północnej ściany Kieżmarskiego Szczytu.    

Wielkim wydarzeniem był dla niej pierwszy wyjazd w Alpy. Było to w roku 1964 i od razu zakończył się kilkoma znaczącymi wspinaczkami. W 1967 roku pokonała wschodnią ścianę Augille du Grépon (3482 m), a w kilka lat później dołożyła do swych osiągnięć kolejne trudne wspinaczki w Alpach – drugie kobiece wejście na Eiger (1973) i pierwsze kobiece przejście zimą północnego filaru Matternhornu (1978). W 1968 roku wzięła udział w wyprawie w góry Norwegii, gdzie w zespole kobiecym dokonała pierwszego kobiecego wejścia filarem wschodnim na Trollryggen.    

Jednak największe osiągnięcia przyniosły jej wyprawy w góry najwyższe. Pierwsze wyjazdy to Pamir w roku 1970 i wejście na Pik Lenina (7134 m), Hindukusz w dwa lata później z wejściem na Noszak (7482 m) i wreszcie Karakorum w 1975 roku – weszła wtedy na Gasherbrum III (7952 m), co było polskim kobiecym rekordem wysokości.    

W 1978 roku wzięła udział w zachodnioniemieckiej wyprawie na Everest. Jej wejście (16 października) było trzecim kobiecym wejściem na najwyższą górę świata i jednocześnie pierwszym europejskim. Tego samego dnia papieżem został Polak Karol Wojtyła. W czasie spotkania z Wandą Rutkiewicz powiedział: „Dobry Bóg tak chciał, że tego samego dnia weszliśmy tak wysoko”.    

Kolejny zdobyty przez nią ośmiotysięcznik musiał czekać na polską himalaistkę niemal siedem pełnych lat. 15 lipca 1985 roku Wanda Rutkiewicz stanęła na szczycie Lhotse (8501 m) i od tej pory rozpoczęła się jej „karawana do marzeń”. Poniżej prezentacja kolejno zdobywanych przez nią szczytów ośmiotysięcznych:   

  • 16 października 1978 r. – Mount Everest (8848 m)
  • 15 lipca 1985 r. – Lhotse (8501 m)
  • 25 czerwca 1986 r.- K2 (8611 m)
  • 18 września 1987 r. – Shisha Pangma (8027 m)
  • 12 lipca 1989 r. – Gasherbrum II (8035 m)
  • 16 lipca 1990 r. – Gasherbrum I (8068 m)
  • 26 września 1991 r. – Cho Oyu (8153 m)
  • 22 października 1991 r. =   Annapurna (8091 m)      

Niewątpliwie Wanda Rutkiewicz była jedną z najwybitniejszych himalaistek świata. Swoje zmagania i przemyślenia drukowała na łamach czasopism zajmujących się tematyką alpinistyczną, tak w kraju jak i za granicą. Była współautorką lub autorką kilku książek, w tym „Zdobycie Gasherbrumów”, „Na jednej linie”, „Karawana do marzeń”, czy „Wszystko o Wandzie Rutkiewicz” i „Wiecej o Wandzie Rutkiewicz”.

Zapraszamy do kontaktu z nami

Szkoła Podstawowa im. Wandy Rutkiewicz w Rząsce

ul. Krakowska 122, Rząska
30-199 KRAKÓW

+48 12 637 93 90
+48 12 638 55 40

sprzaska.sekretariat@gmail.com